Twitter

ALG FIRSATINI KAÇIRMAMAK İÇİN

Dünya nüfusu hızla artarken ortaya önemli problemlerden bir tanesi açlık, diğeri çevre sorunları olarak dikkat çekiyor. Dünyanın sonunu getirebilecek bu iki olumsuzluğu tersine çevirecek çözümü yine doğa sunuyor. Bu çözümün adı: ALG

NİHAT DELİBAŞI

Dünya nüfusu hızla artarken ortaya önemli problemlerden bir tanesi açlık, diğeri çevre sorunları olarak dikkat çekiyor. Dünyanın sonunu getirebilecek bu iki olumsuzluğu tersine çevirecek çözümü yine doğa sunuyor. Bu çözümün adı: ALG.

Tek hücreli organizmaların varlığı bakterilerin keşfine kadar gidiyor. Mikroskobun bulunması ile farkına varılan aglerin gündelik yaşama girmesi ise 1980'leri buluyor.

Baktığımızda geçmişi 30 yıla sahip demek mümkün. Bu ana kadar alglerin varlığı biliniyor,  türleri isimlendiriliyordu. Ancak,  o türlerin tekrardan üretilmesiyle ilgili çok fazla çalışma yoktu. Balıkçılık tarihine bakarsanız bazı türlerin üretilmesi de alglerin üretimi çözüldükten sonra mümkün oldu. Yani, alg üreterek balığın yeminin yemi üretiliyor.

Dünyanın yüzde 70 ine yakın oksijenin geri dönüşümünü mikroorganizmalar, algler sağlıyor. Algler tek hücreli organizmalar. Suyun içinde, karada, toprakta yetişen bitkisel organizmalar enerjisini ışıktan alıyorlar. Mineral maddeler alarak bunları kendi içerisinde yağ, karbonhidrat, protein gibi çeşitli makro moleküllere dönüştürüyorlar.

Alg üretimi için su ve enerji kaynağı gerekiyor. Üretimde güneş ışığının yanı sıra başka enerji kaynakları kullanılabiliyor.

Algler başta enerji sektöründe kullanılıyor. Biyodizel, hidrojen kaynağı olarak. Akua kültürde , ilaç ve kozmetik sanayinde, insan veya hayvan beslenmesinin, azotlu gübre üretiminin yanı sıra çeşitli fonksiyonel gıdalar başlıca kullanım alanları arasında yer alıyor. Su arıtılması, kirli havanın temizlenmesi, park ve bahçe gibi kullanımı alanları mevcut.

Kullanım alanı bu kadar yaygın olan alglerin binlerce türü bulunuyor. Binlerce tür içerisinde yüzlerce türün kültürü yapılabiliyor. Kültürlerin her biri amaçlarına üretiliyor. Örneğin biyodizelde kullanmak için yağ bakımından zengin türler. İnsan beslenmesinde kullanmak için yağ asitleri ve ya protein, karbonhidratlar bakımından zengin kültürler üretiliyor.

ÜRETİM ÖZELLİKLERİ

Alg üretimi bakteri üretimiyle aynı özellikleri taşıyor. Büyüklüğü  2-20 mikron arasındaki algleri gözle görmemiz mümkün değil. Bakterilerle aynı ortamda yaşayan alg üretiminde dikkat edilecek husus bakterifree dediğimiz, bakterisiz bir şekilde üretmek. Üretimi bu nedenle çok kolay değil. Bilim ve teknoloji  daha doğru bir ifadeyle nerede kullanılacağına göre teknolojik ve bilimsel bilgi gerektiriyor.

Çok farklı alanlarda üretimi sözkonusu. Denizel alanlarda tatlı su türleri olarak da üretimyapılıyor. Fakat doğada bol olan bir türü izole edip alıyoruz. Üretimini yapabilmek için fotobiyoreaktör denilen reaktör sistemlerinin olması gerekiyor.

Alg üretimi bir torbada da olabilir, modüler sistemde. Havuz ve ya şişe de olabilir. Yeter ki ışığını, sıcaklığını, minerallerini uygun bir biçimde denetlenebildiği kontrollü bir kap olması. Bu özellikleri taşıyan üretim modülüne biyoreaktör deniyor.

Şunu da vurgulamak gerekiyor. Mikro alg dediğimiz tek hücreli organizmalar büyümesi karadaki bitki gibi boyut ya da hacimle ilgili değil. Mikro algler bakterilerle aynı. Sadece bölünerek büyüyorlar. O nedenle de yaşam evreleri, bölünme evreleri dakika ile gün arasında geçiyor. Yani herhangi bir biyoreaktörde üretim yaparken bir anda hücre sayısı 2- 10- 100 katına çıkabilir. Bu da demektir ki biyomas elde etmek için uygun koşullar varsa böyle bir canlıyı fabrika gibi kullanmak mümkün.

NE ÜRET DERSENİZ ONU ÜRETİYOR

Yani bu tek hücreli canlıya diyorsunuz ki bana yağ üret, yağ üretiyor. Vitamin üret, vitamin, protein üret, üretebiliyor. Bu özelliği dolayısıyla ilaç, kozmetik, gıda sanayinde kullanımı yaygınlaşıyor. Dışarıda bulamadığımız birçok şeyi alglere ürettirebiliyoruz. Örneğin, Avrupa Birliği 12 milyon euroluk bir projeyi tamamladı. Yılda 100 ton kuru alg üretecekler. Her bir kuru algin kg'si 150 euro. Gıda, akuakültür, kozmetik sanayinde üretimi sözkonusu algler ileriki aşamalarda her tür üretimde karşımıza çıkacak.

Türkiye özeline baktığımızda iklim şartları,  mikro alg üretimi için çok çok uygun. Suyumuz, güneşimiz var. Hava koşullarımız her zaman için iyi. Bu, üretim maliyetimizi düşüreceği için de çok fazlasıyla kazançlı duruma ulaşmak mümkün.

İçtiğimiz suda  bile mikro alg var. Bu mikro algi alıp üretebiliriz. Buzullar da, ışığın olmadığı, suyun olmadığı yerlerde üretim denemeleri yapıyorlarken oysa biz hala Türkiye olarak bu konuda adım atamıyoruz.

FIRSAT SUNDUĞU ALANLAR

Dünyada her tarafta alglere ihtiyaç var. Dünyada özellikle doğal gıdalara bir yönelim var. Organik gıdaya doğru bir yöneliş var. Tarımda aynı şekilde organik tarım yapmak için organik gübre, ilaç kullanımı sözkonusu. O zaman bunu pas geçme ya da bu sektöre hitap etmeme gibi bir şansımız yok.

Örneğin, akua kültürde dışa bağımlıyız. Şu anda AB'nin çipura, levrek, alabalık bakımından en yüksek üretim yapan ülkeyiz.  Ama buna rağmen hammadde bakımından, balığın yeminin yemini dışarıdan alıyoruz. Yani dışa bağımlıyız.

Gıdada ürünün cazibesini artıran rengi ve kokusudur. Rengi sentetik maddelerle yapıyorsak gıda kodeksinin izin verdiği limitler dahilinde yapıyorsak iyi ama ondan sonrası zararlı olur. Peki bunu doğal olarak yapma şansı var mı? Algler sayesinde kesinlikle var. Bunda da dışa bağımlıyız kendimiz üretmiyoruz.

NE YAPMALI? NASIL YAPMALI?

Kanunlarımızda algin yeri yok. Tesis kurabilmek için izin alacak kurum belli değil, tanımlanmamış. Sağlık Bakanlığı mı, Tarım Bakanlığı mı yoksa başka bir kurum mu yetkili? Kanunda yeri olmayan algin tanımı yok. Alg nedir dediğin zaman kimse bilmiyor.

Dünya algler aracılığıyla çevre, sağlık, beslenme konularında her geçen gün alglerden daha fazla yararlanıyor. Ancak, ülkemiz bu fırsatın farkına varmış değil. Çok geç olmadan farkına varmak ve fırsatı kaçırmamak dileğiyle.

Meraklısı için bu konuda yapılan çalışmalar hakkında fikir verebilmesi adına Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültes Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yaşar Durmaz'ın endüstriyel alg üretimi ile ilgili çalışmalarını yansıtan haberin linkini inceleyebilirsiniz. https://www.chemlife.com.tr/egeli-akademisyenden-endustriyel-alg-uretimi

 

  • Site Yorumları
  • Facebook Yorumları Facebook Yorumları
Yeni yorum yaz
Henüz bir yorum yazılmadı. İlk yazan siz olabilirsiniz.